Kredyt we frankach. Pozew zbiorowy czy indywidualny?

kredyt we frankach pozew zbiorowy

Kredyt we frankach pozew zbiorowy czy indywidualny? Czy istnieje przekonanie, że pozew zbiorowy to dobre rozwiązanie? Ponad 700 tys. osób zawarło w bankach umowy kredytu zależne od kursu waluty obcej, najczęściej – szwajcarskiej. Część z nich w obecnym czasie zdecydowała się na podjęcie nierównej walki z bankami przed sądem, podnosząc argumenty za unieważnieniem swoich umów, czy za usunięciem z niej postanowień dotyczących ustalania przez bank obowiązującego kursu franka. Gros spośród frankowiczów toczy bój samodzielnie, jedynie przy wsparciu swoich pełnomocników. Pewną nową tendencją jest jednak złożenie pozwu zbiorowego, wraz z innymi poszkodowanymi przez denominację czy indeksację rat kredytu. „W grupie raźniej” może pomyśleć wielu potencjalnych uczestników postępowania grupowego.

W postępowaniu grupowym, które inicjuje pozew zbiorowy, konieczne jest zebranie minimum 10 osób, które kierują swoje roszczenie do jednego banku a ich żądania wynikają z identycznych okoliczności. Wymagane jest zatem ujednolicenie żądań. Może to wymagać rezygnacji z części żądania. Jest to duża wada pozwu zbiorowego. Możliwe jest jednak tworzenie podgrup i ujednolicenie żądań w ich obrębie, co może wydawać się nieco uciążliwe. Przykładowo, nie może istnieć sytuacja, gdy jeden z powodów żąda usunięcia z umowy klauzul przeliczeniowych, drugi – wyłączenia z niej postanowień dotyczących ubezpieczenia niskiego wkładu, zaś trzeci – unieważnienia jej w całości.

Proces zbiorowy trwa dłużej niż indywidualny. Średnio od złożenia pozwu do wydania wyroku w sprawie indywidualnej upływają 3-4 lata. Natomiast, przykładowo, proces grupowy „nabitych w mBank” rozpoczęty w 2010 roku trwa do dziś.1 Ponadto, ten rodzaj postępowania składa się z dwóch etapów. Sąd najpierw orzeka o formalnej dopuszczalności wniesienia pozwu w postępowaniu grupowym, dopiero po uprawomocnieniu się tego orzeczenia, sąd zarządzi ogłoszenie o wszczęciu merytorycznego postępowania grupowego.

Po zebraniu grupy, wyznaczeniu jej reprezentanta i ustanowieniu pełnomocnika, sąd zbada czy sprawa nadaje się do rozpoznania w postępowaniu zbiorowym. Sąd zbada czy żądania wszystkich członków oparte są na tej samej podstawie. Im większa grupa, tym więcej czasu to zajmie. Oczywiście Bank może ponadto kwestionować decyzję sądu w przypadku dopuszczenia pozwu. Sąd badający zażalenie będzie musiał jeszcze raz zbadać dopuszczalność pozwu (co oznacza kolejne miesiące oczekiwania). Po dopuszczeniu pozwu sąd nakaże opublikowanie w ogólnokrajowej prasie ogłoszenia o wszczęciu postępowania grupowego (w celu powiadomienia potencjalnych zainteresowanych). Oznacza to oczekiwanie na zgłoszenie się nowych osób – maksymalnie do 3 miesięcy. Bank będzie miał następnie minimum miesiąc by kwestionować członkostwo osób w grupie, co znów wydłuży postępowanie. Opisanego formalizmu pozbawione jest postępowanie indywidualne, w którym sąd bada jedynie elementy konstrukcji pozwu jako pisma, fakt uiszczenia opłat oraz, w niektórych wypadkach, swoją właściwość.

Kredyt we frankach pozew indywidualny

Dopiero po przebrnięciu przez długotrwały etap formalny rozpoczyna się kolejna faza procesu – merytoryczne postępowanie w sprawie. Bank może wówczas wydłużyć postępowanie i przykładowo złożyć wniosek o przesłuchanie każdego uczestnika. Ponadto w postępowaniu grupowym nie ma możliwości powoływania się na okoliczności indywidualne dotyczące tylko wybranych uczestników. Pozbywamy się tym sposobem argumentów, których moglibyśmy użyć w postępowaniu indywidualnym. Przykładowo tylko w części umów mogły występować postanowienia dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego (UNWW). Podobnie tylko część uczestników mogła podpisać aneksy do swoich umów. W takim przypadku nie jest możliwe powoływanie się na abuzywność klauzul w aneksie czy też dotyczących UNWW, ponieważ nie mają one zastosowania do wszystkich uczestników.

Kredyt we frankach pozew zbiorowy

W przypadku pozwu zbiorowego pełnomocnik raczej skupi się na problemie grupy a nie na problemach poszczególnych uczestników. Nie możemy zatem oczekiwać indywidualnego podejścia naszego prawnika do sprawy, bowiem będzie on reprezentantem wszystkich uczestników.
Między postępowaniem indywidualnym a grupowym występują różnice w jego kosztach. Zgodnie z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, opłata sądowa od pozwu zbiorowego wynosi 2% wartości przedmiotu sporu (która wynosić może setki milionów złotych2), ale nie więcej niż 100 000 złotych. W przypadku pozwu indywidualnego w sprawie przeciwko bankowi opłata sądowa wynosi 5% od wartości przedmiotu sporu (która jednak jest znacząco niższa niż w przypadku pozwu zbiorowego), ale nie więcej niż 1000 złotych. Dodatkowo do kosztów postępowania zbiorowego doliczyć należy ewentualną kaucję na zabezpieczenie kosztów procesu w wysokości do 20% wartości przedmiotu sporu. W przypadku wygranej kaucja zostanie zwrócona, jednakże nawet w razie wygrania sprawy oznacza to „zamrożenie” znacznej kwoty na wiele lat. W postępowaniu grupowym w praktyce nie ma możliwości uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, chyba że grupa jest reprezentowana przez miejskiego (powiatowego) rzecznika konsumentów. Odmiennie w postępowaniu indywidualnym, w którym istnieje możliwość uzyskania zwolnienia z kosztów sądowych – jeśli strona znajduje się w trudnej sytuacji finansowej.

Mimo, że pozew zbiorowy daje dobry efekt medialny, należy pamiętać, że zainteresowanie mediów trwa krótko a postępowanie jest bardziej skomplikowane i znacznie bardziej długotrwałe niż pozew indywidualny. Dodatkowo analiza orzeczeń zapadłych w sprawach „frankowych” wskazuje na to, że prawomocne wyroki korzystne dla „frankowiczów” zapadły jak do tej pory jedynie w sprawach indywidualnych.

Podsumowując, pozew indywidualny wydaje się bardziej korzystny ze względu na krótszy czas postępowania, brak żmudnego etapu formalnego obecnego w postępowaniu zbiorowym oraz możliwość uzyskania zwolnienia z kosztów sądowych, a także możliwość przywoływania okoliczności mających zastosowanie tylko do naszej, jednostkowej sprawy. Spór z bankiem niewątpliwie nie jest łatwy. Dlatego istotne jest, by zwrócić się do profesjonalnego pełnomocnika, który ma odpowiednie doświadczenie i który specjalizuje się w procesach z bankami. Indywidualny pozew skonstruowany przez profesjonalistę w tej dziedzinie znacznie zwiększy szanse na odniesienie sukcesu i zwrot należnych nam kwot.

1. Sygnatura akt: II CSK 768/14.
2. W przypadku pozwu zbiorowego przeciwko Bankowi Millennium jest to kwota około 146 mln zł, sygn. akt I C 691/14 (Sąd Okręgowy w Warszawie), I C 1281/15 (Sąd Apelacyjny w Warszawie).

Źródła:
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398 z późn. zm.
Ustawa z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym, Dz.U. 2010 nr 7 poz. 44 z późn. zm.

Możliwość komentowania jest wyłączona.